Samochód:

Zaczepy

Solidne zaczepy holownicze są podstawowym wyposażeniem samochodu terenowego. Bez nich właściwie nie należałoby się zapuszczać w trudniejszy teren.
Z dużym krytycyzmem należy podchodzić do fabrycznych zaczepów współczesnych samochodów terenowych. Kawałek drutu fi 6 mm przysmarkany do ramy nadaje się do holowania samochodu po szosie, ale jest duża szansa wyrwania go podczas wyciągania samochodu z błota. Bardzo niewygodne w użyciu są haki znajdujące się pod zderzakiem - w przypadku zakopania samochodu dotarcie do nich zajmuje często długie minuty, czasami w ogóle niemożliwe jest zaczepienie za nie szekli.
Najlepszym rozwiązaniem są z przodu klasyczne haki nad zderzakiem, takie jak są montowane np. w samochodach GAZ oraz UAZ, natomiast z tyłu odpowiednio zamontowany hak holowniczy do przyczepy bądź grube ucho zamontowane do ramy.
Jeśli samochód nie jest wyposażony w zaczepy holownicze, lub te, które są wydadzą się nam nieodpowiednie, pozostaje zwrócić się do warsztatu specjalizującego się w przeróbkach samochodów terenowych - fachowiec doradzi najlepszy dla danego auta rodzaj zaczepu.

Opony

W samochodach terenowych stosowane są trzy zasadnicze typy opon: opony szosowe, uniwersalne szosowo-terenowe (AT) oraz terenowe (MT). Opony szosowe nadają sie do pojazdów użytkowanych sporadycznie w lekkim terenie.
Opony typu AT w załozeniu mają umożliwić komfortowe i bezpieczne podróżowanie po szosie oraz w miarę bezstresowe pokonywanie średnio trudnego terenu. Założenie to najłatwiej jest spełnić w lekkich samochodach, które wyposażone w opony tego typu radzą sobie dość sprawnie na bezdrożach. Opony te dobrze zachowują się zimą na śliskich nawierzchniach - można ich z powodzeniem używać cały rok.
Opony MT konstruowane są z myślą o jeździe terenowej, kosztem pogorszenia parametrów pracy na twardej nawierzchni. Gruby bieżnik tych opon zapewnia dobrą przyczepność w błocie, opona taka nie zakleja się tak szybko jak opona o drobnej rzeźbie bieżnika.
Oprócz wymienionych typów opon stosowane są jeszcze opony specjalne - np. rolnicze "jodły" lub "kołki", które dobrze radzą sobie z grząskim podłożem czy specjalne opony na piasek.

Oświetlenie

Dodatkowe oświetlenie jest jednym z najczęściej montowanych przez właścicieli samochodów terenowych elementem wyposażenia. Decydując się na zakup halogenów musimy jednak kierować się względami praktycznymi, aby osiągnąc satysfakcję z zamontowanego zestawu.
Z praktyki wynika, że w terenie nie tyle ważne jest dalekie świecenie, ile oświetlanie możliwie najszerszego pola przed samochodem. Pozwala to wybrać optymalną droge przejazdu, zauważyć niewyraźne odbicie szlaku czy ukryty w krzakach drogowskaz.
Zadanie oświetlania możliwie szerokiego pola przed samochodem spełniają dobrze szeroko rozstawione światła przeciwmgielne bądź specjalne lampy szerokokątne. Oprócz nich można oczywiście zamontować dalekosiężne reflektory drogowe, o skupionej wiązce światła - sprawdzają się one podczas szybciej pokonywanych odcinków terenowych oraz przy jeździe szosowej.
Reflektory montowane są bądź nad zderzakiem (nigdy pod - szybko ulegną zniszczeniu!), bądź na dachu samochodu. Światła umieszczone na dachu pojazdu mają dwie podstawowe zalety - po pierwsze nie brudzą się w takim tempie jak swiatła nad zderzakiem, po drugie - oswietlają teren na większą odległość niż światła umieszczone nisko. Należy jednak pamietać, że swiatła umieszczone bezpośrednio nad górną krawędzią przedniej szyby powoduja bardzo silny odblask od maski. Radą na to może być albo odsunięcie świateł do tyłu, aby krawędź dachu rzucała cień na maskę, bądź umieszczenie daszków pod światłami.
Oprócz reflektorów przednich bardzo przydatna jest tylna lampa robocza, służąca również jako światło cofania. Reflektor ten powinien być włączany niezależnie od biegu wstecznego i od włącznika zapłonu. Wysoko umieszczona lampa o rozproszonym swietle umożliwia nocą rozbicie obozu i przygotowanie posiłku, podpięcie liny czy tez bezstresowe wycofanie wśród drzew.
Bardzo przydatna jest lampka dla pilota - najlepiej z dość słabą zarówką (aby nie oslepiała kierowcy), na elastycznym pałąku. Pozwala ona komfortowo czytać mapę albo roadbook bez ekwilibrystyki z latarką trzymaną w zębach.
W samochodzie należy wozić ze sobą latarkę, a najlepiej dwie - duży reflektor akumulatorowy oraz małą latarkę lub czołówkę przydatną przy czytaniu mapy, naprawach, etc.

Snorkel

Snorkel jest to chwyt powietrza do silnika wyprowadzony maksymalnie do góry. Takie umieszczenie wlotu powietrza ma dwie zalety - po pierwsze uniemożliwia zassanie przez silnik wody podczas pokonywania brodów a po drugie redukuje zapylenie pobieranego przez silnik powietrza. O ile druga cecha ma charakter bardziej "kosmetyczny" i przyczynia sie do rzadszej koniecznosci wymiany bądź czyszczenia filtra powietrza, to pierwsza cecha ma znaczenie zasadnicze - woda zassana do cylindrów powoduje z reguły bardzo poważne zniszczenie silnika - pęknięcie głowicy, wygiecie korbowodów, etc. Należy zatem poznać możliwości swojego pojazdu - i albo nie wjeżdżać w głęboką wodę - albo zamontować snorkel!

CB-Radio

Łączność radiowa znacznie ułatwia poruszanie się w kolumnie, ręczne radio przydaje się do współpracy z pilotem znajdującym sie poza samochodem. CB jest nieodzowne podczas kilkusamochodowych wypraw turystycznych. Więcej o środkach łączności możecie przeczytać w dziale łączność.

Wyciągarka

Wśród osób nie majacych do czynienia z off-roadem pokutuje poglad, że nie ma jazdy w terenie bez wyciągarki. Nie jest to oczywiście prawdą, choc wyciągarka jest bardzo przydatnym elementem samochodu. Najmocniej jej zalety docenią osoby lubiące samodzielnie wybierać sie w cięższy teren - pozwala ona wydobyć się z wielu opresji bez pomocy innego samochodu. Jest również niezbedna na ekstremalnych imprezach off-road.
Spotykane są trzy typy wyciągarek: elektryczne, hydrauliczne i mechaniczne. Elektryczne są najpopularniejsze - wiąże się to z ich korzystną ceną i łatwością montażu. Wadą tego typu wyciągarek jest dość duża zawodność oraz znaczne obciążanie instalacji elektrycznej samochodu. Wyciągarki hydrauliczne czerpią napęd z dodatkowej pompy cieczy zamontowanej na silniku samochodu. Są bardziej niezawodne od elektrycznych, natomiast ich montaż jest bardziej skomplikowany. Trzecią grupę stanowią wyciągarki mechaniczne, czerpiace napęd z wyjścia odbioru mocy skrzyni rozdzielczej. Wyciągarki mechaniczne oraz hydrauliczne są znacznie droższe od elektrycznych.
Decydując się na zakup wyciągarki należy wybrać model o odpowiedniej sile uciągu, dostosowanej do masy naszego samochodu. W praktyce stosuje się współczynnik X2 - czyli do samochodu o masie 2000 kg powinniśmy zastosować wyciągarkę o uciągu min. 4000 kg. Decyzję dotyczącą zakupu wyciągarki hydraulicznej bądź mechanicznej należy podjąć po konsultacji z fachowcem, który orzeknie czy w naszym samochodzie zamontowanie takiego urządzenia jest w ogóle możliwe.
Osobną kategorią są wyciągarki ręczne. Istnieje kilka rodzajów tych urządzeń - podstawowe grupy to wyciągarki zwijające linę oraz przesuwające ją. Oprócz wyciągarek ręcznych linowych występują także wyciągarki łańcuchowe.
W praktyce w off-roadzie zastosowanie mają wyciągarki przesuwające linę (tzw. tirfor) - mają one dużą siłę uciągu, można do nich teoretycznie zastosować linę o nieograniczonej długości. Stosowanie ręcznych wyciągarek zwijających linę, szczególnie najtańszych modeli z marketów, jest bardzo problematyczne - zakres pracy takiej wyciągarki rzadko osiąga dwa metry, co w praktyce rzadko pozwala wyciągnąć samochód na twardy grunt.
Warto wspomnieć, że jako ręczną wyciągarkę można zastosować podnośnik hi-lift - jednak ze względu na ograniczony długością szyny zakres pracy takiego urządzenia jego użycie wymaga zaopatrzenia się w zestaw akcesoriów w postaci łańcuchów z szeklami (nie występuje wtedy rozciąganie sie holu).

Blokady mechanizmu różnicowego

Samochody terenowe maja napęd 4x4, ale w decydujacym momencie okazuje się, że jest to jednak 4x2... Gdy już stoimy, kręcą się z reguły tylko dwa koła (po jednym na oś) - te, które mają mniejszy opór - czyli mniej "ciągną" samochód. Jest to spowodowane obecnościa w mostach napędowych mechanizmów różnicowych. Aby niezależnie od warunków oba koła osi kręciły się z taka samą prędkością mechanizm różnicowy należy zablokować. Może sie to odbywać automatycznie lub być sterowane przez kierowcę. Nieliczne samochody terenowe (np. Mercedes G) mają fabrycznie zamontowane ręcznie włączane całkowite blokady obu mostów napędowych, częściej spotyka się częściową blokadę samoczynną tylnego mostu - LSD. Do praktycznie każdego samochodu można wstawić blokadę mechanizmu różnicowego - jeśli chcemy ją zamontować należy zasięgnąć rady warsztatu specjalizującego sie w autach terenowych, który doradzi nam najodpowiedniejszy model.

Obok już wymienionych podstawowych elementów wyposażenia off-road w samochodach terenowych stosuje się wyposażenie specjalistyczne, dostosowane do potrzeb. Inaczej wyposażony zostanie samochód na kilkutygodniową wyprawę do Afryki a inaczej na kilkugodzinny rajd na obrzeżach miasta. Wymienić tu można systemy nawigacji (najczęściej GPS), metromierze, bagażniki dachowe, dodatkowe zbiorniki paliwa, zbiorniki na wodę, przetwornice lub agregaty prądotwórcze, etc.

W samochodzie

Liny i taśmy kinetyczne

Lina lub taśma kinetyczna powinna być podstawowym wyposażeniem każdego samochodu wyjeżdżającego w teren. Pozwala uniknąć szarpnięcia przy dynamicznym wyciąganiu samochodu z błota, etc. Unika się w ten sposób uszkodzenia samochodu. Standardowo używa się lin o długości 8 - 10 metrów. Należy kupować jedynie liny dobrej jakości, ze sprawdzonego źródła.

Taśmy

Można je zastosować do statycznego wyciągania, holowania (również po szosie), przedłużania liny kinetycznej, asekuracji przy zjazdach, etc. Najbardziej uniwersalna jest taśma o długości 10 metrów. Do asekuracji na stromych zjazdach potrzebne są taśmy znacznie dłuższe - warto mieć kilka odcinków.

Liny stalowe

Używane z głową mogą się przydać - np. do wyciągania pod kątem (przez bloczek, awaryjnie przez szeklę). Długie liny stalowe mogą być ostatnią deską ratunku w przypadku poważniejszego utknięcia i konieczności ciągnięcia "z twardego" - np. traktorem.

Łańcuchy

Łańcuchy mają zastosowanie jedynie wtedy, gdy zależy nam na zupełnym braku rozciągania holu - czyli np. przy używaniu hi-lifta jako wyciągarki. Stosować do takich celów można jedynie łańcuchy o grubych, zaspawanych ogniwach.

Szekle

Liny i taśmy powinno się łączyć ze sobą oraz podczepiać do samochodu przy pomocy odpowiedniej wielkości atestowanych szekli. Niestety szekle z Agromy po 15 zł, nawet te grube (12 - 15 mm) nie sprawdzają się... Mała jest szansa zerwania takiej szekli, ale jest ona wykonana z miękkiego materiału i pod wpływem szarpnięć wygina się, uniemożliwiając rozkręcenie.

Wszelkie warkocze z lin alpinistycznych, linki holownicze z supermarketów, etc jako zagrażające zdrowiu i życiu należy zostawić w domu.

Hi-lift

Hi-lift to niezwykle przydatny kawał żelastwa. Służy do podnoszenia samochodu - np. w sytuacji, kiedy auto wisi na mostach umożliwia nam podłożenie kłód lub trapów pod koła. Hi-lifty różnych producentów mają tę sama zasadę działania, różnią się szczegółami wykonania oraz długością szyny - czyli wysokością podnoszenia.
Nie ma sensu kupować hi-lifta, jeśli nasze auto nie jest przystosowane do współpracy z tym urządzeniem. Solidny, stalowy zderzak z przodu i z tyłu to minimum, stalowe progi dopełniają szczęścia.
Dopełnieniem hi-lifta jest podstawka pod ten podnośnik. W najprostrzej i najtańszej wersji może to być kawałek deski, można też wyspawać taka podstawkę z kształtowników stalowych. Do podstawki warto przymocować kilkudziesięciocentymetrowy odcinek grubej linki - pozwoli ona odzyskać podstawkę po wgnieceniu jej hi-liftem w bagno.
Niestety częstą przypadłością hi-liftów jest blokowanie sie zapadek. Objawia się to tym, że pomimo wykonywania ruchów dźwignią mechanizm stoi w miejscu. Spowodowane jest to dostaniem się błota w zapadki. W takim wypadku należy mechanizm zapadkowy ostukać, przepłukać wodą z butelki a następnie spryskać olejem penetrującym.
Podczas używania Hi-lifta należy pamietać o zasadach bezpieczeństwa - nie mozna nachylać się nad dźwignią, ani trzymać ręki na szynie podnośnika.

Trapy

Trapy służą do podkładania pod koła samochodu. Należy rozróżnić trapy, które mogą pełnić funkcję nośną i tzw. płyty piaskowe (sand plates). Te drugie mogą służyć do przejazdu po grząskim piasku, błocie, etc., ale nie pomogą przejechać przez rów czy wyjechać z koryta rzeki.
Można nabyć trapy fabryczne (stalowe, aluminiowe lub kevlarowe), wykonać je samemu z kształtowników stalowych lub zaadaptować już istniejącą konstrukcję (często spotykane w tej roli są podesty rusztowań). Należy pamiętać o tym, że trapy muszą być odpowiednio sztywne - zgięty trap może uszkodzić elementy podwozia samochodu.
Istotną sprawą jest przewożenie trapów. Zanim je nabędziemy, upewnijmy się, że zmieszczą sie do naszego samochodu. Z reguły trapy przewożone są na specjalnych uchwytach na bagażniku dachowym, krótsze konstrukcje mozna też przewozic w środku, pamiętając jednak o bardzo solidnym zamocowaniu!

Łopata

Łopata to jeden z podstawowych przyrządów używanych w terenie. Nie będę sie rozpisywał o jego licznych zastosowaniach, jest to temat szeroki i traktuje o nim nauka zwana łopatologią.
Bardzo dobrą łopatą do celów off-road jest łopata w pełni stalowa. Oprócz kopania umożliwia ona np. podważenie kamienia czy pnia. Większość łopat z drewnianym trzonkiem w takiej sytuacji łamie się.
Oprócz dużej łopaty warto mieć ze sobą niewielką saperkę. Umożliwi ona np. wybranie ziemi spod kół, etc.

Siekiera

Siekiera jest narzędziem bardzo przydatnym w terenie. Drzewa leżące w poprzek drogi, grube gałęzie grożące zdemolowaniem samochodu - to wszytsko trzeba jakoś usunąć. Przydaje się też podczas zdobywania drewna na podkładanie pod koła czy na ognisko. Jaką siekierę wybrać? Małe toporki o krótkim trzonku sa bardzo poręczne, nie zabierają dużo miejsca - bedziemy z nich zadowoleni dopóki nie przyjdzie nam przerąbać czegoś grubszego niż 15 cm. Wtedy nieodzowna staje się ciężka, "pełnowymiarowa" siekiera z długim trzonkiem.

Kupując siekierę trzeba zwracać szczególną uwagę na jakość trzonka. Godne polecenia są siekiery z trzonkiem z tworzywa sztucznego. Jeśli decydujemy się na siekierę z trzonkiem drewnianym, wybierzmy droższy egzemplarz z trzonkiem z twardego, sprężystego drewna. Siekiery z marketu po 15 zł sa jednorazowe :-(

Łańcuchy snieżne

Znakomicie porawiają trakcję w śniegu. Można je stosować na jednej lub obu osiach. Przy doborze łańcuchów należy wybierac takie o dużych, solidnych ogniwach - łańcuszki o małych ogniwkach zostawmy do osobówek. Godne polecenia są łańcuchy wrocławskiej firmy "Panek" z zamkiem mimośrodowym. Planując używanie łańcuchów warto zaopatrzyć się w kilka rozkręcanych ogniw o odpowiedniej grubości (umozliwiają naprawę zerwanego łańcucha) oraz cztery gumowe ekspandery - pomogą, gdy łańcuchy okażą się za luźne.

          


Apteczka

Należy tu rozróznić apteczkę przydatną w ratownictwie oraz apteczkę wyprawową, która pomoże przy katarze i rozstroju żołądka... Ta pierwsza powinna zawierać zestaw środków, które pozwolą udzielić pierwszej pomocy osobie, która odniosła obrażenia podczas imprezy off-road lub wypadku drogowego. Najważniejsze w takiej apteczce są solidne gumowe rękawiczki (własna ochrona przed zarażeniem np. HIV), maseczka do sztucznego oddychania, środki opatrunkowe oraz folia NRC. Propozycja kompletacji apteczki: apteczka-info.pdf

Ważne jest odpowiednie zamocowanie wyposażenia w samochodzie. Powrzucanie wszytskiego byle jak do bagażnika nie jest najlepszym pomysłem - musimy wziąć pod uwagę zarówno ewentualność wypadku drogowego, jak i przekoziołkowania w terenie. Perspektywa latających po samochodzie łopat, siekier i hi-liftów powinna byc wystarczającą motywacją do wykonania specjalnych uchwytów na wszytskie te przyrządy a co najmniej solidne umocowanie ich gumowymi ekspanderami.

Powrót